Ricky Gervais zei ooit iets dat tegenwoordig bijna revolutionair klinkt: "Just because you're offended, doesn't mean you're right."

Een simpele zin. Maar als je hem hardop zegt op een gemiddelde universiteit, een overheidsinstelling, een kantoor of in een discussie op sociale media, is de kans groot dat iemand meteen gekwetst is. En dat bewijst meteen het punt.

De moderne mens heeft namelijk een opmerkelijke ontdekking gedaan: gevoelens zijn argumenten geworden.

Vroeger moest je ergens een reden voor hebben. Je moest uitleggen waarom iets fout was. Je kwam met feiten, logica, misschien een beetje bewijs. Tegenwoordig is dat allemaal omslachtig. Veel efficiënter is het om simpelweg te zeggen: "Ik ben gekwetst."

En voilà — discussie voorbij.

Gervais heeft daar weinig geduld voor. Volgens hem verwarren mensen twee totaal verschillende dingen: het onderwerp van een grap en het doelwit van een grap. Je kunt een grap maken over religie, ras of leeftijd zonder racistisch, religieus of leeftijdsdiscriminerend te zijn.

Maar ja, dat vereist dat je een grap begrijpt. En dat is soms al teveel gevraagd.

Neem het klassieke voorbeeld: iemand maakt een grap over veganisten. Binnen dertig seconden staat er een veganist op die zegt dat hij diep gekwetst is. Vervolgens meldt een tweede veganist dat hij niet gekwetst is, maar wel gekwetst dat de eerste veganist gekwetst is. Binnen vijf minuten is er een online petitie.

Dit mechanisme is overal. Films, cabaret, universiteiten, kantoren. Het idee dat iets gezegd mag worden zolang het niet aanzet tot geweld of laster, wordt steeds vaker vervangen door een nieuwe norm: niemand mag iets zeggen waar iemand zich slecht door voelt.

Dat is een vrij ambitieus project.

De mensheid heeft ongeveer acht miljard mensen. Dat betekent acht miljard verschillende gevoeligheden. Als je alle mogelijke gevoelens wilt beschermen, blijft er uiteindelijk één veilige zin over: "Goedemorgen."

Hoewel… iemand zal dat waarschijnlijk ook problematisch vinden voor als je een keer een ochtendkater hebt.

Gervais heeft een punt wanneer hij zegt dat beledigd zijn simpelweg een emotie is, net zoals chagrijnig zijn of trek hebben in iets. Het zegt iets over hoe jij je voelt, niet per se over de waarheid van wat er gezegd is.

Mensen zijn bijvoorbeeld al eeuwen beledigd door dingen die later gewoon feiten bleken. Toen iemand voor het eerst zei dat de aarde om de zon draait, waren er ook mensen gekwetst. Dat was niet omdat de uitspraak fout was, maar omdat hun wereldbeeld pijn deed.

Het probleem ontstaat wanneer gekwetstheid verandert in een soort morele superkracht.

Ik ben "gekwetst" betekent tegenwoordig vaak: jij moet stoppen met praten; ik hoef niets uit te leggen; de discussie is meteen gewonnen. Dat is een interessante strategie. Het is ook een intellectuele snelweg naar stilstand, want als gevoelens de doorslag geven, wordt waarheid irrelevant. Dan wint simpelweg degene met de sterkste emotie.

En laten we eerlijk zijn: de mens is buitengewoon creatief in het vinden van dingen om zich door gekwetst te voelen. Sommige mensen raken beledigd door grappen. Andere door wetenschap. Weer andere door regenbogen, vlees, fietsen zonder helm, of mensen die ananas op pizza leggen. De lijst is eindeloos.

Gervais groeide op met mensen die zich bijvoorbeeld beledigd voelden door gemengde huwelijken of homoseksualiteit. Zijn reactie was simpel: wat heeft dat met jou te maken?

Dat is eigenlijk de kern van zijn punt. Niet elke emotie verdient een veto.

Je mag je gekwetst voelen. Dat is je recht. Niemand kan je gevoelens afpakken. Maar dat betekent niet automatisch dat je oordeel klopt, dat een grap verboden moet worden, of dat iemand zijn mond moet houden. Het betekent simpelweg dat je je gekwetst voelt. Meer niet.

Dat klinkt misschien hard, maar het alternatief is erger: een wereld waarin de meest gevoelige persoon in de kamer bepaalt wat iedereen mag zeggen. En dan krijg je uiteindelijk een samenleving waarin niemand meer iets durft te zeggen behalve: "Goedemorgen."

En zelfs dan fluisteren mensen het nog. Voor het geval iemand een ochtendkater heeft.