Erdoğan bidt. Niet om vrede, niet om diplomatie, maar om vernietiging. "Moge Allah Israël vernietigen." Dat is geen verspreking, geen emotionele uitglijder. Dat is een president van een NAVO-land die openlijk religieuze oorlogstaal gebruikt. En dan doen wij alsof dat normaal is.
Laat dat even inzinken. Een NAVO-lid — dus een bondgenoot, formeel onderdeel van onze veiligheidsarchitectuur — spreekt in termen die je eerder verwacht van een geestelijke leider in een middeleeuwse oorlog, niet van een staatshoofd in 2026. Volgens berichtgeving van De Telegraaf riep Recep Tayyip Erdoğan expliciet op tot goddelijke vernietiging van Israël. Dat is geen kritiek op beleid. Dat is een existentiële vijandverklaring. En toch blijft Turkije gewoon zitten waar het zit: aan tafel bij de NAVO. Dat is absurd!
De NAVO is geen vrijblijvend clubje. Het is een militair bondgenootschap gebaseerd op één simpele afspraak: wij verdedigen elkaar. Artikel 5. Als één lid wordt aangevallen, reageren we allemaal. Dat betekent dus dat landen als Nederland, Duitsland en de VS formeel verplicht zijn om een land te verdedigen waarvan de leider oproept tot de vernietiging van een andere staat. Als je dat nog logisch vindt, ben je de draad kwijt.
Het wordt nog pijnlijker. Erdoğan positioneert zich al jaren als beschermer van Iran wanneer het hem uitkomt. Hij veroordeelt Israël consequent, noemt het "staatsterreur" en roept islamitische landen op tot actie tegen Israël. Tegelijkertijd probeert hij zich opportunistisch op te stellen als bemiddelaar wanneer de boel uit de hand loopt. Dat is geen diplomatie, dat is dubbelspel.
Kijk naar de realiteit: in 2026 worden er Iraanse raketten richting Turks grondgebied afgevuurd en onderschept door NAVO-systemen. Dat betekent dat Turkije militair afhankelijk is van dezelfde alliantie waar het politiek tegenin schopt. Het leunt op NAVO-bescherming, terwijl het retorisch flirt met de vijanden van diezelfde NAVO. Dat is geen bondgenoot. Dat is een risico.
En nee, dit gaat niet om één uitspraak. Erdoğan heeft een patroon. Hij radicaliseert zijn taal wanneer het hem binnenlands uitkomt, zet religie in als geopolitiek wapen en schuift ondertussen richting regimes die haaks staan op westerse belangen. Iran is daar het duidelijkste voorbeeld van.
Je hoeft geen strateeg te zijn om te zien waar dit heen gaat.
De NAVO is gebouwd op vertrouwen. Niet op "we zien wel waar Ankara morgen zin in heeft". Als een lidstaat openlijk sympathiseert met vijanden van het bondgenootschap, religieuze oorlogstaal gebruikt en ondertussen de collectieve verdediging verwacht — dan klopt het model niet meer.
Dus ja, de conclusie is simpel en ongemakkelijk: Turkije hoort niet meer thuis in de NAVO.
Niet omdat het land geografisch lastig ligt. Niet omdat het een moeilijke bondgenoot is. Maar omdat het fundamenteel niet meer dezelfde kant op kijkt. Je kunt geen alliantie hebben waarin één lid bidt voor de vernietiging van een ander land en tegelijkertijd aanspraak maakt op collectieve bescherming.
Dat is geen alliantie. Dat is zelfbedrog.
Europa blijft hangen in diplomatieke beleefdheid. "Complexe partner", "strategisch belangrijk", "brug tussen oost en west". Klinkt allemaal prachtig. Maar ondertussen staat er gewoon een president die religieuze vernietigingsretoriek normaliseert en zich geopolitiek richting Iran beweegt.
Noem het wat het is: onverenigbaar.
De echte vraag is niet of Turkije uit de NAVO moet. De echte vraag is waarom het er überhaupt nog in zit.
