Ik wil je iets zeggen over energieterreur – geen mooi woord, wel de bittere realiteit. In Kiev hebben Russische raketten en drones deze maand elektriciteit, gas, water en warmte lamgelegd terwijl de thermometer afdaalde naar ver onder nul. De burgemeester van Kiev zegt dat 600.000 van de 3,6 miljoen inwoners de stad hebben verlaten omdat ze simpelweg niet kunnen overleven in huizen zonder warmte en licht bij -20°C.
Laat dat even binnenkomen. Zeshonderdduizend mensen. Niet omdat er een frontliniegolf kwam, maar omdat iemand besloot dat kouder dan Siberië een prima strategie is om een bevolking te breken.
We hebben het hier niet over een ongelukje. Russische troepen hebben maandenlang systematisch energiecentrales, gasinstallaties en elektrische netten aangevallen. Dat doel is kristalhelder: maak de winter onleefbaar, duw Oekraïners richting exodus of capitulatie.
Dat is geen oorlogvoering zoals in een film, dat is oorlogvoering in de werkelijkheid waar oma's vingers blauw worden vóórdat de troepen überhaupt de frontlinie bereiken. Het is cynisch, het is berekend, het is – laat me dit zeggen zonder omhaal – pure terrorstrategie.
Kiev is een stad die ooit bruist. Nu is het een plek waar je moet kiezen: blijf en riskeer een bevroren kind, of ga en verlies bijna alles wat je kent. Niemand zou dat een keuze mogen noemen.
En dan hebben we Donald Trump – en zijn Groenland-obsessie. Ja, Groenland. Terwijl in Oost-Europa mensen letterlijk bevriezen omdat een agressor doelbewust hun energie afsluit, zit de voormalige Amerikaanse president te fantaseren over het kopen van een eiland dat verzonken raakt door klimaatverandering. Als geopolitieke prioriteiten ooit een schoolrapport hadden, staat Trump's Groenland-droom op onvoldoende naast Putins ijzige realpolitik op buitenproportioneel berekend.
Trump heeft ooit gezegd dat het niet Putin is die de vrede blokkeert, maar Zelensky. Dat is alsof je zegt dat iemand in een brandend huis de vlammen ophoudt door de deur open te houden. Het is een argument zonder realiteitszin. Zelfs de meest klassieke politieke spin kan dit niet redden als fatsoenlijke logica.
Maar laat me eerlijk zijn: dit is geen trivialiteit, geen diplomatiek geschaaf. Dit is een regime dat kou inzet als wapen, volstrekt bewust van de gevolgen. Je kunt het noemen wat je wilt – oorlog, druk, tactiek – maar als er strategisch wordt gekozen voor winter en donker om een bevolking te breken, dan noemen we dat bij z'n naam.
Kijk, Oekraïners zijn niet van suiker gemaakt. Velen zijn niet vertrokken. Ze improviseren – ze warmen zich aan kolentreinen, delen generators, zetten hulppunten op om mobiele telefoons op te laden en wat warmte te vinden. Tegelijkertijd zijn scholen dicht, bedrijven draaien op halve kracht en kinderen leren niet eens terug naar school omdat een simpel blokje verwarming ontbreekt.
Wat Putin nu probeert, en ik zal dit hard zeggen: hij gokt erop dat wij buiten Europa zuchten en wegkijken. Dat de wereld zucht ach ja, oorlog, lastig en doorgaat met discussiëren over randzaken als privé-eigendommen in de Noord-Atlantische wind. Hij rekent erop dat genoeg mensen hun compassie op standby zetten als het te koud wordt, te moeilijk, te ongemakkelijk.
Dat is wat ik energieterreur noem. Het is geen collateral damage, geen incident. Het is gericht, logisch in cynische zin: sloop het sociale weefsel door de meest basale infrastructuur weg te nemen. Maak mensen koud, maak ze wanhopig, en hoop dat ze hun wil laten varen.
En ik zal je dit zeggen: ik vind het misselijkmakend als ik dat moet uitleggen. Niet omdat het complex is – het is genadeloos simpel. Je valt mensen niet alleen met bommen aan, je valt hun leven aan. Je valt hun toekomst aan. Je valt hun kinderen aan.
Dus ja, 600.000 Oekraïners zijn uit Kiev vertrokken deze winter omdat elektriciteit en warmte systematisch werden afgesneden. Dat is geen abstract probleem. Dat is mensenleed, veroorzaakt door een staat die de winter strategisch inzet. En ondertussen zitten leiders als Trump te dromen over Groenland alsof dat de crisis van de dag is.