PVV-leider Geert Wilders weigert de uitnodiging van D66, VVD en CDA om … koffie te komen drinken. Alsof hij de uitnodiging kreeg voor een high-tea met scones en clotted cream — “Nee joh, ik ga geen koffie drinken”, zei Wilders, met de vaste blik van iemand die net zijn sokken heeft aangedaan en beslist dat dit de dag is waarop hij géén sokken draagt.
Intussen zitten D66, VVD en CDA niet te chillen met een cappuccino maar echt aan de formatietafel proberen Nederland een regering te geven — een minderheidskabinet welteverstaan, wat in ons polderlandje bijna net zo zeldzaam is als een Elfstedentocht in april.
Het grootste politieke drama sinds… nou ja, sinds de vorige formatie, speelt zich af op twee fronten:
Wilders zegt nee tegen koffie. Letterlijk. Hij wou geen gesprekje met Jetten, Yeşilgöz en Bontenbal. Geen koffie, geen theetje, geen schuim op een latte — alsof hij hoopt dat hij door simpelweg niet deel te nemen toch de hoofdrol krijgt in een Proustiaans politiek epos.
Maar Wilders is wél goed genoeg om gedoogsteun te geven, zeg maar: je mag niet meebesturen, maar als het kabinet iets wil doen — o ja, daarmee moet je wél rekening houden. Alsof je niet mee mag kiezen welke film er wordt gekeken, maar achteraf wél kritiek mag leveren op de popcorn.
Ondertussen zitten D66, VVD én CDA samen te puzzelen hoe ze wel een kabinet krijgen — en hopen deze week uit te vogelen wie er eigenlijk steun wil geven aan hun project en waarom. Want een minderheidskabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer, dus moet het op elk onderwerp weer supporters zoeken. Dat is een beetje zoals proberen een IKEA-kast te bouwen zonder de gebruiksaanwijzing, en dan maar hopen dat je vrienden het ergens leuk vinden om het een kruidenkastje of boekenplankje te noemen.
Het hele plan is best uniek in Nederland: zo'n kabinet zonder meerderheid gebeurt bijna nooit en dan moet je vertrouwen op andere partijen om te stemmen voor wetten. Denk aan gedoogsteun, dat is een term die klinkt alsof je je mening tolereert zoals je een vreemde op een verjaardag tolereert die vegan cake meebracht maar echt niet gefeliciteerd wilt zeggen.
Wilders is dus uitgesloten van deelname aan de regering, maar blijkbaar wel héél bruikbaar als potentiële steungever zodra het nieuwe kabinet aan wetsvoorstellen wil trekken. Dat is een beetje alsof je de buurman verbiedt op jouw verjaardag te komen maar hem tegelijk vraagt jou op gebak te trakteren. De ironie was al bijna komisch voordat er een koffiekopje aan te pas kwam.
En dus zitten we hier: Wilders weigert koffie, maar misschien geeft hij straks wel een 'politieke slok' steun. D66, VVD en CDA willen samenwerken maar moeten eerst uitzoeken wie wel bereid is het glas te heffen — en wie alleen maar toastjes wil eten zonder te proosten. Het is politiek polderen, maar dan op steroïden en met minder melk.
Je kunt je bijna voorstellen hoe Wilders dit allemaal intern uitlegt: "Ik ben niet op de koffie gekomen, want ik heb een lactose-intolerante agenda." Het is typisch Nederlands: gedogen zonder echt in te stappen, koffie afslaan maar potjes blijven schmieren, en ondertussen hopen dat de partij van de koekjestrommel het ozó gezellig vindt dat het toch met je wil samenwerken.
