Vrijheid van meningsuiting is als een spier: iedereen zegt dat hij belangrijk is, maar pas als iemand hem fanatiek begint te trainen, merken we hoe pijnlijk dat kan worden. X. Ooit bekend als Twitter, nu een letter met grootse ambities en een eigenaar, genaamd Elon Musk, die vrijheid niet fluistert, maar schreeuwt — bij voorkeur in hoofdletters.
Waarom is X dan de redder van de vrijheid van meningsuiting? Simpel: omdat iemand het moest durven. Jarenlang werd online debat netjes opgeruimd, gefilterd en gemodereerd tot het klonk als een vergaderzaal met tapijt. X besloot: laat mensen weer botsen. Ideeën ook. Soms hoofd tegen hoofd. Democratie is tenslotte geen yogales.
Een van de meest onderschatte bijdragen van X is transparantie. Het platform gooide — ongekend voor een groot sociaal netwerk — delen van zijn algoritme open voor publiek onderzoek. Daarmee werd iets revolutionairs gedaan: niet alleen praten over macht van platforms, maar die macht ook laten zien. Dat is geen kleine stap voor een techbedrijf, dat is een sprong zonder vangnet.
Ook inhoudelijk koos X voor een radicaal uitgangspunt: vrijheid van meningsuiting is geen beloning voor nette mensen, maar een recht voor iedereen. Dat betekent dat je soms dingen leest waarvan je denkt: "Dit had beter in iemands hoofd kunnen blijven." Maar het betekent óók dat controversiële meningen zichtbaar blijven, in plaats van ondergronds te gaan — en dat is precies waar democratie van leert.
Critici wijzen graag op de rommel die ontstaat als je het plein openzet. En ja, het plein is rommelig. Maar geschiedenis leert dat vooruitgang zelden ontstaat uit stilte. Open debat is luid, ongemakkelijk en soms irritant — maar ook zelfreinigend. Onzin wordt bestreden door betere argumenten, niet door een deleteknop.
X herinnert ons aan iets fundamenteels: vrijheid van meningsuiting betekent niet dat iedereen gelijk heeft, maar dat iedereen mág spreken. Dat vraagt volwassenheid van gebruikers, niet alleen regels van platforms. In die zin is X geen oppas, maar een spiegel.
Dus is X perfect? Nee. Is het soms chaotisch? Absoluut. Maar als redder van de vrijheid van meningsuiting doet het precies wat redders vaak doen: het sleept ons uit de comfortzone, schudt ons wakker en zegt soms iets te hard, net zoals Ramses Shaffy ooit iets gelijknamigs zong: "Praat, denk, bots, leer en bewonder."
En eerlijk is eerlijk: een beetje spierpijn hoort erbij.
