Je zou denken dat vrije handel iets is wat je doet als je het gezellig wilt hebben, zoals samen rendang eten met een Zuid-Amerikaanse buurman. Maar bij de EU-Mercosur-handelsdeal, die deze week eindelijk steun kreeg van genoeg Europese landen, voelde het meer als een huwelijksaanzoek op een kermis: veel toeters, felle protesten en iemand die fluitend wegrent voordat het ja-woord helemaal uitgesproken is.
Na 25 jaar onderhandelen (ja echt, een kwart eeuw — langer dan sommige mensen hun mobiele telefoonabonnement hebben), bereikten de EU en het Latijn-Amerikaanse handelsblok Mercosur — met Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay — eindelijk een akkoord dat importheffingen drastisch verlaagt én de markten openzet. Denk: Duitse auto’s naar Zuid-Amerika zonder 35% extra kosten, en Argentijnse steaks naar Europa met minder bureaucratische hobbels.
Maar waarom klinkt dit dan als het einde van de wereld — vooral voor boeren met laarzen vol modder en dromen van een rustig pensioen? Simpel: er is geen Spaanse fluisteraar aanwezig om iedereen tevreden te stellen. In plaats daarvan hebben we tractoren op de snelweg, boerenprotesten in Parijs à la "tracteur meets Arc de Triomphe" en het soort tweets waar Shakespeare een tragedie van had gemaakt.
Laten we eerlijk zijn: Europese boeren zijn niet tegen handel. Ze zijn tegen de gedachte dat Argentijns rundvlees straks goedkoper op de markt ligt dan de geur van versgemaaid hooi in hun eigen stal. Ze zeggen dat de Braziliaanse en Argentijnse boeren "het niet zo nauw nemen met milieu- en voedselregels" en vrezen dat dit neerkomt op een soort culinaire vrijstraat waar vochtige regels en scherpe messen vrij rondlopen.
Brussel reageerde zoals Brussel dat doet: met plannen, beperkingen, "pauzeknoppen", en extra controles alsof het om een ouderenzorg-remotiecontract ging — maar dan voor vlees en soja. En toen dat niet genoeg bleek, gooide de Europese Commissie er miljarden aan landbouwsubsidies bovenop als alternatief voor een chocoladefontein op een kunstschaatswedstrijd. Wie het begrijpt, mag het zeggen.
Toch stemden Frankrijk, Oostenrijk, Polen, Hongarije en Ierland tegen. Italië stemde eerst tegen — en daarna ineens voor — alsof ze een teamwedstrijd speelden waarbij ze bij de laatste seconde besloten het doelpunt toch toe te kennen.
In Parijs blokkeerden boeren recent wegen rond de Eiffeltoren met tractoren, alsof ze een stoere nieuwe stadsattractie hadden geopend: "Montmartre Tractor Tour." Frankrijk's president was op zijn zachtst gezegd niet enthousiast, en oppositiepartijen dienden zelfs moties in om de regering ten val te brengen — wat nog minder waarschijnlijk is dan dat boeren een pop-concert organiseren zonder dat er iemand klaagt over de geluidsversterking.
Overal in Europa zie je boerenprotesten die lijken op sequels van strips: tractors versus EU-muren, pluimvee als plotdevice, en milieuregels die als mystieke schurken rondzweven. Critici zien een deal waarmee goedkope soja, rundvlees en pluimvee die niet aan onze strenge normen voldoen de EU-markt kunnen overspoelen — en dan vragen ze zich af waarom ze überhaupt ooit zijn begonnen met "vrijhandel".
De deal zit vol compromissen — zoals importlimieten op bepaalde producten (bijvoorbeeld rundvlees en kip) om boeren te beschermen — maar sommige critici vinden die limieten zo nauw dat je zou denken dat ze met een vergrootglas gemaakt zijn. Milieu- en mensenrechtenorganisaties staan ook op de tribune te juichen tegen de deal en zeggen dat die de regenwouden juist kan schaden én sociale normen overboord gooit.
En het parlement? Die moet er nog over stemmen — wat betekent dat de deal voorlopig nog niet definitief is. Maar zo'n stemming voelt voor veel boeren als het moment waarop de trainer zegt dat je bijna mag invallen, maar eerst nog even moet wachten.
Eindoordeel: Het Mercosur-akkoord is als een gigantische familie-reünie waar iedereen vrolijk lacht over goedkope handel, terwijl boer Harms zich afvraagt waarom de buren met een barbecue komen waarvan niemand weet welke regels ze hebben gevolgd. Het is politiek, het is commercieel, het is een beetje absurd — en het zal ons nog lang bezighouden.
Tot die tijd blijft Europa onderhandelen, boeren protesteren, en wij kijken toe met een broodje gesneden Argentijnse biefstuk in de hand — biologisch gecertificeerd, uiteraard.
